Normy żywienia człowieka- część 1

Cześć! 

Bardzo miło się patrzy na rosnącą liczbę odwiedzin na blogu, to bardzo motywuje mnie do dalszego pisania :) Dzisiaj poruszę temat norm żywienia- czyli czegoś, co określa ile i jakie składniki żywności są nam do życia potrzebne. 

Normy żywienia są przyjęte na podstawie aktualnego stanu wiedzy- są  to normy spożycia energii i składników pokarmowych. Ostatnia aktualizacja polskich norm żywienia nastąpiła w 2012 roku. Są wyrażone w przeliczeniu na 1 osobę na 1 dzień. Uwzględniają różnice w zapotrzebowaniu w zależności od wieku, płci, masy ciała, wysokości ciała, stanów fizjologicznych, aktywności fizycznej. 

Normy żywienia określają ilość składników pokarmowych zawartych w żywności, które po spożyciu zapewniają:

• prawidłowy rozwój młodych organizmów 
• utrzymanie dobrego stanu zdrowia osób dorosłych.

http://www.gravitan-academy.pl/images/pt_junior.jpg

Jakie jest zatem zastosowanie norm żywienia w praktyce? Służą:

• planowaniu i monitorowaniu podaży żywności w skali kraju, 
• pozwalają na planowanie wyżywienia w żywieniu grup ludności, ale także indywidualnych jednostek;
• ocenie spożycia żywności na poziomie indywidualnym, grupowym i populacyjnym;
• opracowywaniu nowych produktów, 
• ustalaniu standardów przeznaczonych do opracowywania informacji na opakowaniach;
• opracowywaniu diet stosowanych w stanach chorobowych;
• opracowywaniu programów edukacji żywieniowej.

Zastosowanie norm żywienia jest powszechne i dzięki nim możemy odżywiać się dobrze- kierując się nimi chcemy mieć pewność, że nasze zapotrzebowanie na ważne składniki jest zaspokojone. 

Jednak mimo dużego uniwersalizmu normy żywienia mają ograniczenia. Aby wymienić tylko kilka z nich: są opracowywane dla ludzi zdrowych i mogą być niewystarczające w stanach chorobowych, odnoszą się do składników rzeczywiście spożytych, zakładają pewną jakość żywieniową (wartość biologiczną) produktów, z wyjątkiem norm na energię mogą przewyższać zapotrzebowanie większości osób w obrębie grupy. 

Ważne: normy żywienia nie muszą być bezwzględnie realizowane każdego dnia, lecz w okresie kilku, kilkunastu lub kilkudziesięciu dni, w zależności od składnika odżywczego! Nasze organizmy mają swoje własne zapasy witamin i minerałów, więc nic się nie stanie jeśli w ciągu jednego lub kilku dni nie pokryjemy w 100% zapotrzebowania na większość składników.

O poszczególnych normach żywienia opowiem już w następnej notce :) 

Źródła wiedzy o wartości energetycznej i odżywczej produktów.

Witajcie!

Skoro ostatnio poruszyłam temat wartości energetycznej żywności, chciałam w dzisiejszym wpisie pokazać Wam kilka źródeł, zarówno internetowych, jak i książkowych, w których znajdziemy informacje na ten temat. To tylko kilka wybranych pozycji, bo chociażby stron internetowych jest krocie :)

Pierwszą pozycją, do której ja osobiście mam największe zaufanie, są tablice wydane przez Wydawnictwo Lekarskie PZWL, pod redakcją prof. dr hab. Hanny Kunachowicz i innych. Korzystamy z nich także na zajęciach na studiach, więc to sprawdzone źródło wiedzy. Znajdziemy tu wszystkie najważniejsze informacje na temat produktów i potraw.

http://nokautimg2.pl/p-4c-74-4c747603985438ab0dfcc0b4a4824ee7500x500/wartosc-odzywcza-wybranych-produktow-spozywczych-i-typowych-potraw-opr-miekka.jpg

Tabele kalorii

Tu znajdziemy podstawowe informacje: zawartość białek, tłuszczów i węglowodanów oraz kaloryczność. Zaletą jest to, że możemy zsumować produkty w posiłek. Dodatkowo na stronie znajdziemy wiele przydatnych informacji na temat diet i zdrowego odżywiania. 

Ile waży

To zdecydowanie jedna z moich ulubionych stron. Dzięki zobrazowaniu miar domowych produktów, wartość energetyczną i odżywczą możemy odnieść do porcji produktu, a nie do 100 g. Obecne są też informacje o zawartości białek, tłuszczów i węglowodanów oraz błonnika pokarmowego. 

Dobra dieta

Tabele kalorii zajmują tylko ułamek miejsca na serwisie- znajdziemy tu wiele informacji na różne tematy. Polecam zagłębić się w portal i nieco poczytać :)

Vitalia

Również bardzo obszerny serwis- lektura na wiele wieczorów. Znajdziemy tu nie tylko kalkulator wartości odżywczej, ale także szereg innych funkcji.

Jak  wspomniałam na początku, to tylko kilka wybranych źródeł. Na te strony zaglądam najczęściej w poszukiwaniu informacji o kaloryczności i wartości odżywczej produktów. Lubię moje "papierowe" tablice, ale nie ma tam wszystkich produktów, szczególnie rzadko spotykanych czy nowych. 

A czy Wy znacie jakieś dobre strony warte polecenia?

Czego potrzebuje nasz organizm?

Hej :)

Dzisiejszy wpis odnosi się do zapotrzebowania ciała człowieka na różne związki.

Do życia potrzebujemy ok. 60 składników ożywczych, z czego 40 z nich jest absolutnie niezbędnych. Możemy podzielić je na:

• Egzogenne (niezbędne)- musimy koniecznie dostarczyć je do organizmu, są pochodzenia "zewnętrznego".
• Endogenne (nie niezbędne)- nasz organizm jest w stanie sam je wytworzyć, jeśli nie dostarczymy tych związków z pożywieniem lub z innych źródeł. Ale aby to zrobić potrzebuje substratów do ich budowy i służą temu związki egzogenne.

Wszystkie niezbędne nam do życia związki powinnyśmy dostarczać wraz z ok. 2,5 kg pożywienia i ok. 1,5 l płynów.

http://www.rossnet.pl/GalleryImages/Photos/2011-06-16/thumb8076364.jpg

Oto zalecane spożycie oraz udział składników pokarmowych w budowie naszego ciała. Oczywiście skład ciała jest różny u poszczególnych osób, tabelka przedstawia tylko wartości przykładowe, a nie rzeczywiste. 

Składnik	Spożycie w gramach/dzień	Skład ciała człowieka [%]
		Kobieta	Mężczyzna
Woda	2500	54	62
Węglowodany	400	rola energetyczna
Białko	70	16	17
Tłuszcze	80	23	13
Składniki mineralne	20	6	7

Niezbędne składniki odżywcze:

• muszą być pobierane z pożywieniem i wodą
• pobierane z powietrza- jod
• syntetyzowane w skórze- wit. D3
• syntetyzowane przez florę bakteryjną w jelitach

Potrzebujemy: 

1. 8 aminokwasów, a w przypadku dzieci- 10 (fenyloalanina, izoleucyna, metionina, lizyna, leucyna, treonina, tryptofan, walina, dla dzieci dodatkowo: arginina, histydyna)
2. 2 wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (linolowy, alfa- linolenowy)
3. 2 cukrów prostych (glukoza, u dzieci galaktoza)
4. 12 witamin (A, D, E, K, B1, B2, B6, PP, kwas foliowy, kwas pantotenowy, B12, C)
5. 15 składników mineralnych (Ca, P, Fe, Mg, K, Na, Cl, Cu, Zn, Mn, J, Co, Se, Mo)

http://www.macierz.org.pl/uploads/images/Witamin_new.jpg

Żywność: podstawowe definicje (część II)

Dzień dobry!

Przed nami kolejna część dietetycznych definicji. W dzisiejszym wpisie skupie się na pojęciach dotyczących żywności .

Czy w ogóle jest żywność? Najprościej- wszystkim tym, co możemy zjeść. Odnosi się to zarówno do pojedynczych produktów, jak i gotowych potraw, dań i posiłków.

• Według ustawy: jest to środek spożywczy, każda substancja lub produkt: przetworzony, częściowo przetworzony lub nieprzetworzony; organiczny lub nie; pochodzenia: roślinnego, zwierzęcego, otrzymywany drogą syntezy chemicznej; przeznaczony do spożycia przez ludzi; który po przyjęciu doustnym ulega w przewodzie pokarmowym człowieka strawieniu, a po wchłonięciu może być dla ustroju: źródłem energii, budulcem, współdziałać w procesach metabolicznych.

http://g.wieszjak.polki.pl/p/_wspolne/pliki_infornext/425000/zywnosc.jpg

1. Środek spożywczy: substancja lub mieszanina, zawierająca jeden lub więcej składników odżywczych i jest przeznaczona dla ludzi do spożycia w stanie naturalnym lub po przetworzeniu.
2. Dietetyczny  środek spożywczy: produkt, który ze względu na skład i sposób przygotowania jest przeznaczony do żywienia ludzi w przypadkach określonych chorób lub stanów fizjologicznych.

Podsumowując środkiem spożywczym może być np. mleko spożywcze 3,2%. Dietetyczny środek spożywczy musi ulec pewnej modyfikacji, aby mógł zostać podany osobie chorej- produkt taki musi być łatwo strawny i niedrażniący przewodu pokarmowego. Osobie takiej możemy podać np. mleko o obniżonej zawartości tłuszczu. W przypadku nietolerancji laktozy możemy sięgnąć po mleko o obniżonej jej zawartości.

   3. Odżywka: środek spożywczy o składzie wzbogaconym w określone składniki odżywcze lub o zwiększonej naturalnej zawartości tych składników, przeznaczony do żywienia ludzi wymagających wzmożonego spożycia. Produkty takie są specjalnie oznakowane, zaspokajają szczególne potrzeby różnych osób. Przykłady:

a.       Preparaty do żywienia niemowląt- mleko początkowe, następne;

b.      Środki spożywcze w dietach o ograniczonej ilości energii;

c.       Środki spożywcze dla diabetyków, niskosodowe, bezglutenowe, dla osób o zwiększonym wysiłku fizycznym;

d.      Środki specjalnego przeznaczenia medycznego.

http://www.wiecejnizzdrowie.pl/wp-content/uploads/bigstock-Gluten-Free-34403795.jpg

4. Składnik pokarmowy: zawarty naturalnie w środku spożywczym, związek chemiczny, który może mieć charakter odżywczy lub nieodżywczy (składniki balastowe, smakowo- zapachowe, antyodżywcze, szkodliwe). Składnikami pokarmowymi będą białka, tłuszcze i węglowodany.

5. Składnik odżywczy: najmniejsza  cząsteczka organiczna lub nie, która po uwolnieniu w procesach trawienia i po wchłonięciu może być: źródłem energii, budulcem, lub uczestniczyć w procesach przemiany materii. Są to: aminokwasy, glukoza, witaminy.

6. Używka- substancja, która nie zawiera składników odżywczych, ale jest spożywana ze względu na jej właściwości organoleptyczne lub fizjologiczne: alkohol, kawa, herbata, przyprawy.

http://naobcasach.pl/wp-content/uploads/2010/08/29-08-09_23-30-350x262.jpg

7.  Zanieczyszczenia: substancja obca, która przeniknęła do środka spożywczego w sposób niezamierzony, wskutek niewłaściwego postępowania w toku jego produkcji lub obrotu, względnie jako następstwo skażenia środowiska. Zanieczyszczenia są kontrolowane i ich zawartość jest regulowana odpowiednimi przepisami prawnymi. 

Jest jeszcze kilka definicji, ale są one na tyle ważne i obszerne, że wkrótce poświęcę  im oddzielne wpisy :)

Następna notka będzie dotyczyła bilansu energetycznego i jego konsekwencji dla naszej masy ciała.