Wartość energetyczna żywności

Hej!

Skoro dzięki poprzedniemu wpisowi nauczyliśmy się obliczać swoje zapotrzebowanie energetyczne, pora się dowiedzieć jak je zaspokoić. 

Wartość energetyczna żywności (inaczej: kaloryczność żywności) to pojęcie charakteryzujące produkt, posiłek lub całodzienną rację pokarmową (czyli to co zjemy w ciągu całego dnia), które w kilokaloriach (kcal) lub w kilodżulach (kJ) wyraża ilość energii dostarczoną organizmowi człowieka w wykorzystywaną na pokrycie jego zapotrzebowania energetycznego.

Przykładowo produkt dostarczający 200 kcal, przy zapotrzebowaniu energetycznym 2000 kcal, to 10% zapotrzebowania na energię danej osoby.

http://jajco.pl/pic/1326468691-82eKF7.jpg

Wyróżniamy różne metody oznaczania kaloryczności żywności, zarówno chemiczne jak i fizyczne. Ale nie będę się tu wdawać w szczegóły ;)

Energia zawarta w produktach żywnościowych jest dwojaka:

• Energia brutto- to taka ilość energii jaka wyzwala się podczas spalania danego pokarmu lub substancji poza organizmem. Jest to wartość zawyżona w stosunku do rzeczywistej kaloryczności, nie każdy bowiem składnik żywności ulega strawieniu. W laboratorium jesteśmy w stanie spalić wszystkie substancje, korzystając z odpowiednich metod. Nasz organizm nie zawsze jest do tego zdolny.
• Energia netto- ilość energii jaka wyzwala się z danego pokarmu podczas przemian katabolicznych (podczas rozpadu) i może być wykorzystywana przez organizm w formie ciepła lub ATP. Jest to energia, którą organizm rzeczywiście może przyswoić.

Jak obliczyć wartość energetyczną żywności, bądź diety? Wykorzystujemy w tym przypadku równoważniki energetyczne.

Równoważnik energetyczny: ilość energii jaka się wyzwoli podczas utleniania 1 g białek, tłuszczów lub  węglowodanów. Najczęściej wykorzystywane są równoważniki Atwatera netto, ale wyróżniamy również równoważniki Atwatera brutto oraz fizyczne. Równoważniki Atwatera są fizjologiczne- czyli uwzględniają straty energii z kałem i moczem. Fizyczne mówią nam o ilości energii zawartej w 1 g składników pożywienia.

Równoważniki Atwatera netto:

·         Białka: 4 kcal/g

·         Tłuszcze: 9 kcal/g

·         Węglowodany: 4 kcal/g

·         Błonnik: 2 kcal/g

·         Alkohol: 7 kcal/g

Wartość energetyczną obliczamy uwzględniając zawartość białek, tłuszczów i węglowodanów i mnożąc  je przez odpowiedni równoważnik.

Wartość energetyczna: białka x 4 kcal/g + tłuszcze x 9 kcal/g + węglowodany x 4 kcal/g

Na wartość energetyczną żywności może mieć wpływ wiele czynników:

• Ilość ciepła uwolnionego podczas utleniania zależy głównie od liczby atomów wodoru, węgla, azotu i siarki w cząsteczce i stosunku do liczby atomów tlenu.
• Główne czynniki, które mają wpływ to: zawartość wody (spadek kaloryczności), zawartość tłuszczu (wzrost kaloryczności).
• Inne czynniki: zawartość błonnika pokarmowego (spadek kaloryczności: spadek strawności pokarmu i przyspieszenie pasażu jelitowego); procesy technologiczne (spadek lub wzrost kaloryczności związane ze zmianami strawności); zawartość białek (niepełne utlenianie w procesach metabolizmu).

      Następny wpis poświęcę pomocom służącym obliczaniu kaloryczności diety!

Obliczanie swojego zapotrzebowania energetycznego

Cześć!

Dzisiejszy post oprócz treści typowo teoretycznej, zagoni Was do liczenia :) Zajmiemy się obliczaniem zapotrzebowania energetycznego.

Metabolizm- to całokształt przemian biochemicznych i towarzyszących im przemian energetycznych, jakie zachodzą w organizmach żywych. 

A teraz z polskiego na nasze: to co spożywamy jest przez organizm wykorzystywane na różne cele: energetyczne, budulcowe, regulacyjne- ale musi być do tego odpowiednio przygotowane. Zachodzi w nas szereg reakcji chemicznych, w trakcie których wytwarzane są duże ilości ciepła. 

Energia metaboliczna, powstająca na drodze tych reakcji jest wykorzystywana:

• w procesach syntezy- energia chemiczna (ATP- substrat energetyczny)
• do utrzymania stałej ciepłoty ciała- energia cieplna
• do pracy mięśni- energia mięśniowa
• do przewodzenia impulsów nerwowych- energia elektryczna
• w procesach transportu związków przez błony biologiczne- energia chemiczna
• do wydzielania hormonów- energia chemiczna

Zaspokojenie potrzeb energetycznych jest podstawowym celem odżywiania!

http://bi.gazeta.pl/im/6/11479/z11479406Q,Bieganie-przysluzy-sie-zdrowiu--urodzie-i-samopocz.jpg

Podstawowa przemiana materii (PPM)- to najniższy poziom przemian energetycznych, dostarczający energii niezbędnej dla podstawowych funkcji fizjologicznych, warunkujących podtrzymanie życia w optymalnych warunkach bytowych. W uproszczeniu: jest to taka ilość energii, która pozwoli nam na przeżycie, ale nie wystarczy na żadne inne czynności.

Aby obliczyć własne PPM stosujemy powszechnie 2 metody:

1. Proste oszacowanie PPM: dla przykładowej osoby o masie ciała 70 kg, 165 cm wysokości ciała i w wieku 20 lat

Kobiety: 0,9 kcal/kg masy ciała/h x masa ciała x 24h

Przykład:

PPM= 0,9 x 70 x 24= 1512 kcal/osobę/dobę

Mężczyźni: 1,0 kcal/kg m.c./h x masa ciała x 24h

Przykład:

PPM= 1,0 x 70 x 24= 1680 kcal/osobę/dobę

      2. Wzór Harrisa- Benedicta:

Kobiety = 655,0955 + 9,5634 x waga (kg) + 1,8496 x wzrost (cm) - 4,6756 x wiek
Przykład:
PPM= 655,0955 + 9,5634 x 70 + 1,8496 x 165 - 4,6756 x 20=
= 655,0955 + 669,438 + 305,184 - 93,512=
= 1536,2055 kcal/os./dobę

Mężczyźni = 66,4730 + 13,7516 x waga (kg) + 5,033 x wzrost (cm) - 6,7550 x wiek

Przykład:

PPM= 66,4730 + 962,612 + 830,445 - 135,1=

= 1724,43 kcal/os./dobę

Istnieją inne wzory, ale te są najpowszechniej stosowane. Wzór Harissa- Benedicta jest dokładniejszy, bo bierze pod uwagę więcej danych o osobie.

Całkowita przemiana materii (CPM)- to całodobowy wydatek energetyczny człowieka związany z jego normalnym funkcjonowaniem w środowisku (inaczej: termogeneza całkowita).

Na CPM składają się różne rodzaje przemian energetycznych: 

• PPM;
• swoiście dynamiczne działanie pokarmu (termogeneza poposiłkowa)- wzrost produkcji ciepła p spożyciu posiłku wiąże się z trawieniem i przyswajaniem składników pożywienia i trwa zwykle kilkadziesiąt minut po spoczynku;
• energia pracy mięśniowej (en. aktywności fizycznej);
• energia produkcyjna- energia poświęcona wzrostowi i rozwojowi organizmu (dzieci i kulturyści);
• energia magazynowa;

http://w-spodnicy.ofeminin.pl/g/Kobieta.obiekt3.aspx/0/460/Kobieta/0e1cc9d8-6ae3-48b6-9369-1e5dc5fe2279_20100219104516_Dzieci-z-jablkami-43.jpg

Jak obliczyć CMP? Jest to bardzo proste :) Potrzebujemy obliczonego PPM oraz określenia poziomu naszej aktywności fizycznej.

Współczynnik aktywności fizycznej (PAL)- jest to krotność PPM określająca całkowite wydatki energetyczne organizmu.

Aktywność fizyczna	PAL
Mała	1,4- 1,6
Umiarkowana	1,7- 1,9
Duża	2,0- 2,4

CPM= PPM x PAL
Przykład:
CPM= 1536 x 1,6= 2457,6 kcal/dobę

Strasznie długa notka z tego wyszła, ale to rzeczywiście ważny temat, a ja nie chciałam czegoś ważnego pominąć :) W razie pytań piszcie!